Foto met dank aan: K_Dekker

Twee puzzelstukjes worden tegen elkaar gelegd. Even later vormt zich het beeld van een nieuwe brug. Het is een symbolisch moment bij de Medemblikkerweg in Noord-Holland, maar tegelijk veel meer dan dat. Want deze brug is de eerste vaste brug die volgens het IFD-principe wordt gebouwd: industrieel, flexibel en demontabel.

Voor Alexander Bletsis (TNO) en Arnoud Muizer (NEN) is dat geen toevallig beeld. De puzzel staat symbool voor de manier waarop IFD werkt: geen maatwerkprojecten meer van begin tot eind, maar slimme, herbruikbare onderdelen die samen een flexibel geheel vormen. Net als puzzelstukjes die je opnieuw kunt gebruiken, aanpassen of vervangen.

Alexander en Arnoud werken al jaren aan die beweging. Vanuit hun werk bij TNO en NEN trekken zij samen het project IFD in de GWW, waarin overheid, markt en kennisinstellingen werken aan een nieuwe manier van bouwen in de grond-, weg- en waterbouw.

“Dit soort projecten laten zien dat we een kantelpunt naderen”, zegt Alexander. “Jarenlang hebben we gewerkt aan de technische basis. Nu zien we dat opdrachtgevers het daadwerkelijk gaan toepassen. Dat is precies waar we naartoe wilden.”

Die beweging, van idee naar toepassing, staat centraal in de nieuwe fase van het project en is mede mogelijk gemaakt door Fonds Fysieke Leefomgeving.

Arnoud Muizer

Van praten over circulariteit naar het daadwerkelijk doen

De aanleiding is helder. Nederland staat in de komende decennia voor een grote instandhoudingsopgave van bruggen, viaducten en andere infrastructuur. Die opgave bestaat uit exploitatie, onderhoud en vernieuwing, waarbij vernieuwing zowel renovatie als vervanging kan betekenen. Hoewel vervangen niet altijd de voorkeur heeft, vormt het wel een aanzienlijk deel van de totale opgave. Tegelijkertijd groeit de druk om dit slimmer, sneller en duurzamer te doen.

“Dat zijn geen kleine opgaven”, zegt Arnoud. “We kunnen niet blijven bouwen zoals we dat altijd deden. Dan lopen we vast in capaciteit, kosten en duurzaamheid. Daarom hebben we gezocht naar een andere manier van denken.”

Die manier is IFD: Industrieel, Flexibel en Demontabel bouwen.

Alexander gebruikt daarbij een beeld dat vaak blijft hangen: “Je kunt het vergelijken met de auto-industrie. Auto’s worden opgebouwd uit modules die je kunt vervangen, verbeteren of hergebruiken. Dat principe passen we nu toe op bruggen en viaducten. Niet alles opnieuw ontwerpen, maar slimmer standaardiseren.”

Jaren bouwen aan de basis

De ontwikkeling van IFD in de GWW loopt al langer. Sinds 2016 werken partijen samen aan de technische fundamenten. Dat leidde onder meer tot Nederlandse Technische Afspraken (NTA’s) die de basis vormen voor IFD-bouwen.

Maar daarmee was het werk niet klaar. Integendeel.

“Standaarden ontwikkelen is één ding”, zegt Arnoud. “Maar de echte uitdaging is dat ze ook gebruikt worden. Dat vraagt om opdrachtgevers die het voorschrijven, om marktpartijen die investeren en om vertrouwen in een nieuwe manier van werken.”

Daarom richt de nieuwe fase zich nadrukkelijk op toepassing en opschaling.

Startbijeenkomst in Delft: energie én vragen

Die volgende fase werd op 2 april gemarkeerd tijdens de startbijeenkomst bij NEN in Delft. Stakeholders uit overheid, markt en kennisinstellingen kwamen daar samen om de doorontwikkeling van IFD vorm te geven.

Alexander zag daar iets belangrijks gebeuren. “Wat opviel was de energie. Je merkt dat partijen de noodzaak voelen. Tegelijkertijd is er ook nog koudwatervrees. Dat is logisch. Het vraagt een andere manier van samenwerken en investeren.”

Arnoud herkent dat beeld. “Het is echt een kantelpunt. De techniek ligt er. De eerste projecten komen van de grond. Maar om echt schaal te maken, hebben we meer koplopers nodig. Dat is precies waar we nu naar zoeken.”

Alexander Bletsis

Samenwerking als voorwaarde

Dat IFD alleen werkt als de hele keten meedoet, werd ook duidelijk bij het project in Noord-Holland. De symbolische puzzelstukjes bij de brugopening verwijzen volgens Alexander precies naar dat punt.

“IFD is niet iets van één partij. Je hebt opdrachtgevers nodig die het durven, marktpartijen die investeren en kennisinstellingen die ondersteunen in de ontwikkeling. Pas dan ontstaat beweging.”

De samenwerking tussen NEN en TNO speelt daarin een belangrijke rol.

“Arnoud en ik zijn eigenlijk twee handen op één buik”, zegt Alexander. ““De kennis komt uit de sector zelf,” zegt Alexander. “Arnoud en ik hebben er het afgelopen jaar vooral voor gezorgd dat het project van de grond kon komen en dat de doorontwikkeling mogelijk wordt. Daarmee creëren we de voorwaarden om IFD echt verder te brengen.”

De rol van Fonds Fysieke Leefomgeving

De stap van ontwikkeling naar toepassing vraagt tijd, samenwerking en investeringen.

Met de steun van het fonds kan het project de volgende fase ingaan: het verder ontwikkelen van standaarden, het betrekken van stakeholders en het versnellen van praktijktoepassingen.

“Die ondersteuning maakt het mogelijk om partijen bij elkaar te brengen en echt door te pakken”, zegt Arnoud. “Dat is precies wat nu nodig is.”

IFD in de praktijk: brug N240 bij Medemblik

Provincie Noord-Holland en aannemer K_Dekker markeerden de afronding van de zuidelijke brug van de N240 bij Medemblik met het symbolisch plaatsen van de laatste puzzelstukjes. De brug is gerealiseerd volgens het IFD-principe, waarbij onderdelen gestandaardiseerd, flexibel en demontabel zijn. Een concreet voorbeeld van hoe IFD-denken in de GWW-praktijk vorm krijgt. Bekijk de LinkedIn-post (foto’s met dank aan K_Dekker).

Obstakels op weg naar opschaling

Dat betekent niet dat de weg vrij is. Volgens beide projectleiders liggen er nog duidelijke uitdagingen.

Alexander: “De vervangingsopgave is enorm, maar ook maakbaar. Als we slimmer samenwerken en projecten op een meer industriële manier benaderen, kunnen we het tempo verhogen en tegelijk toekomstbestendig bouwen.”

Ook investeringen spelen een rol. De eerste stappen vragen volgens beiden om partijen die durven voorop te lopen.

“Dit vraagt in eerste instantie om investeringen vanuit de sector”, zegt Alexander. “Juist de eerste projecten die het aandurven, maken zichtbaar dat deze aanpak werkt.”

Arnoud: “Dat is typisch zo’n kip-ei-situatie. Daarom zijn die eerste projecten zoals in Medemblik belangrijk. Die laten zien dat het werkt.”

Toekomstbeeld: infrastructuur als modulair systeem

Als IFD breder wordt toegepast, verandert dat de manier waarop we infrastructuur ontwerpen en beheren.

“Dan bouwen we niet meer voor één moment, maar voor de lange termijn,” zegt Alexander. “Je kunt onderdelen vervangen, aanpassen of hergebruiken. Dat maakt infrastructuur flexibeler en duurzamer.”

Of zoals Arnoud het samenvat: “De eerste puzzelstukjes liggen er. Nu is het tijd om het geheel af te maken.”

Alexander Bletsis – TNO

Alexander Bletsis werkt bij TNO aan innovatieve oplossingen voor infrastructuur en bouw. Hij beweegt zich op het snijvlak van techniek, standaardisatie en samenwerking. Binnen het IFD-project richt hij zich vooral op de praktische toepasbaarheid: hoe zorgen we dat ideeën daadwerkelijk landen in projecten? Zijn kracht ligt in het verbinden van partijen en het vertalen van innovatie naar concrete toepassingen.

Arnoud Muizer – NEN

Arnoud Muizer werkt bij NEN aan standaardisatie in de infrastructuursector. Binnen het IFD-project houdt hij zich bezig met het ontwikkelen van afspraken die breed toepasbaar zijn. Zijn focus ligt op samenwerking en draagvlak: hoe zorgen we dat verschillende partijen samen werken aan een nieuwe manier van bouwen? Met IFD wil hij bijdragen aan een toekomstbestendige en circulaire infrastructuur.

Op de NEN-pagina over IFD in de GWW lees je meer over de uitgangspunten van IFD en de ontwikkelde afspraken. Met deze aanpak kunnen industrieel geproduceerde onderdelen sneller geplaatst worden en later opnieuw gebruikt worden. Minder hinder, kortere bouwtijd en een meer circulaire infrastructuur.