Een straat gaat open voor nieuwe riolering. Tegelijk ligt er een klimaatopgave, moeten kabels worden vervangen, willen bewoners meer groen en vraagt de energietransitie om extra ruimte onder de grond. Voor gemeenten komt steeds meer samen in dezelfde vierkante meter openbare ruimte.

“De ruimte buiten wordt voller en complexer”, zegt Marije Wesselius van de gemeente Ede. “Dan kun je beheer niet pas aan het eind laten aansluiten.”

In haar werk ziet ze een duidelijke verschuiving ontstaan. Waar beheer vroeger vaak het sluitstuk van projecten was, schuiven beheerders nu steeds eerder aan bij ontwerp en beleidsvorming. Die ontwikkeling neemt Marije mee naar de Programmaraad van Fonds Fysieke Leefomgeving, waar ze sinds 2025 lid van is.

Van sluitstuk naar gesprekspartner

Marije noemt zichzelf de schakel tussen bestuur en uitvoering. In de praktijk beweegt ze voortdurend tussen beleid, beheer en bestuurlijke keuzes.
“Inhoudelijk houd ik mij bezig met beheer van de openbare ruimte: groen, wegen, water en alles wat daarbij komt kijken. Maar ik zit net zo goed met bestuurders aan tafel om te bespreken wat uitvoerbaar en toekomstbestendig is.”

Dat gesprek is volgens haar veranderd.
“Vroeger werd iets ontworpen en daarna mocht beheer kijken hoe het onderhouden moest worden. Nu zie je steeds vaker dat beheerders al vroeg meedenken. Dat is noodzakelijk geworden.”

Want ambities stapelen zich op, ziet ze.
“Klimaatadaptatie, vergroening, woningbouw, energietransitie, vervanging en renovatie: alles vraagt ruimte. En vaak op precies dezelfde plek.”

Marije Wesselius

Bomen uitdelen

Volgens Marije zit de echte uitdaging niet alleen in techniek, maar vooral in het combineren van belangen en werkzaamheden.
“Als een straat toch open moet voor riolering, kijk je meteen: kunnen we vergroenen? Kunnen we klimaatmaatregelen meenemen? Kunnen kabels of wegenwerk tegelijk worden aangepakt?”

Dat klinkt logisch, zegt ze, maar vraagt veel afstemming.

Als voorbeeld geeft Marije de riolering in de Edese Zeeheldenbuurt. Die wordt momenteel vervangen. Het laat goed zien hoe ingewikkeld de openbare ruimte inmiddels is geworden. Naast de rioolvervanging liggen er kansen voor vergroening en klimaatmaatregelen, maar onder de grond is de ruimte beperkt door kabels en leidingen. Nieuwe bomen planten blijkt daardoor niet overal mogelijk. “Daarom kiezen we hier voor een andere aanpak: we delen bomen uit aan bewoners, die ze zelf in hun tuin kunnen planten.”

Zo draagt het project toch bij aan een groenere en klimaatbestendigere wijk, terwijl tegelijk wordt gewerkt aan de noodzakelijke vervanging van de infrastructuur.

Iedere opgave wil een plek

Marije: “Verschillende disciplines hebben allemaal hun eigen planning, budgetten en belangen. Toch wil je voorkomen dat bewoners drie keer in korte tijd dezelfde opgebroken straat krijgen.”

Dat combineren levert niet automatisch een goedkoper project op, zegt ze eerlijk.
“Maar voor bewoners is het vaak wel prettiger als een straat één keer open gaat in plaats van drie keer.”

Daarnaast speelt capaciteit een grote rol.
“We hebben niet onbeperkt mensen, tijd en middelen. Juist daarom moet je slimmer combineren en realistischer plannen.”

Volgens haar verschuift de aandacht daardoor langzaam van alleen ontwikkelen naar langdurig kunnen beheren.
“We kijken soms nog te veel naar wat nú mooi of wenselijk is, en te weinig naar wat later beheerbaar blijft.”

De beheerder eerder aan tafel

Die verandering merkt ze binnen gemeentelijke organisaties.
“Ontwikkeling krijgt vaak vanzelf aandacht. Het is zichtbaar en bestuurlijk interessant. Maar uiteindelijk moet iets tientallen jaren beheerd worden.”

Daarom vindt ze het belangrijk dat beheerders eerder meepraten over keuzes.
“Ontwerpen zonder beheer erbij kan eigenlijk niet meer. Wat je aan de voorkant bedenkt, heeft jarenlang gevolgen voor onderhoud, kosten en uitvoerbaarheid.”

Dat vraagt volgens haar een andere positie van beheerprofessionals.
“Beheer gaat allang niet meer alleen over onderhoud uitvoeren. Het gaat over strategische keuzes maken.”

Marije Wesselius

Kennis moet landen in de praktijk

Binnen Fonds Fysieke Leefomgeving kijkt Marije sterk naar praktische toepasbaarheid van kennis.
“Er wordt veel kennis ontwikkeld. Maar als die kennis niet landt in de praktijk, verandert er uiteindelijk weinig.”

Volgens haar sluiten traditionele rapporten niet altijd meer aan bij hoe professionals werken.
“Mensen hebben weinig tijd. Dan helpt een praktische tool, een visueel overzicht of een korte handreiking soms beter dan een uitgebreid document.”

Kennis moet direct bruikbaar zijn.
“In korte tijd moet duidelijk zijn: wat betekent dit voor mijn werk, en hoe kan ik het toepassen?”

Juist daar ziet ze een belangrijke rol voor het fonds.
“Het fonds kan helpen om kennis niet alleen te ontwikkelen, maar beter toepasbaar te maken voor gemeenten en uitvoerders.”

Andere perspectieven

In de Programmaraad waardeert Marije vooral het kijken vanuit verschillende invalshoeken.
“Ik ben zelf iemand die snel de inhoud induikt. In de Programmaraad word je gedwongen om breder te kijken.”

Dat levert volgens haar betere gesprekken op.
“Je merkt hoe verschillend mensen naar dezelfde opgave kijken. Daardoor begrijp je beter waarom bepaalde keuzes worden gemaakt.”

Die brede blik is hard nodig in de fysieke leefomgeving van nu.
“De opgaven worden ingewikkelder, terwijl ruimte, capaciteit en middelen juist schaarser worden.”

Juist daarom vindt ze het belangrijk dat beheer, beleid, ontwerp en uitvoering elkaar eerder vinden.
“Je kunt de openbare ruimte gewoon niet meer vanuit één vakgebied bekijken.”

Over Marije Wesselius

Marije Wesselius is beleidsregisseur beheer openbare ruimte bij de gemeente Ede. In die rol houdt zij zich bezig met beheer van de openbare ruimte en de verbinding tussen bestuur, beleid en uitvoering.

In eerdere functies werkte zij onder meer aan groenbeheer, bomenbeleid, klimaatadaptatie, invasieve exoten en integraal beheer van de openbare ruimte.

Sinds 2025 is Marije lid van de Programmaraad van Fonds Fysieke Leefomgeving.