Een beheersystematiek is pas geslaagd als een beheerder er op straat mee uit de voeten kan. Dat is het kompas van Harry Prinsen, programmamanager van Fonds Fysieke Leefomgeving en kenniswerker bij CROW. Hij werkt samen met vijf werkgroepen aan de doorontwikkeling van de Leidraad beheersystematiek wegverhardingen: een instrument dat beheerders helpt om keuzes over onderhoud, vervanging en investeringen beter te onderbouwen. 

De leidraad maakt deel uit van de bredere doorontwikkeling van de beheersystematieken. “Je kunt nog zulke mooie plannen maken, maar uiteindelijk moet het op straat werken”, zegt Harry.

Harry is naast programmamanager van het fonds kenniswerker bij CROW. Hij kent het beheer van de openbare ruimte van binnenuit, maar zijn rol in dit project gaat vooral over overzicht en verbinding binnen wegbeheer. “Ik zie het als mijn taak om de samenhang te bewaken. Niet om zelf de technische specialist te zijn, maar om ervoor te zorgen dat alle partijen met elkaar blijven praten en dat wat in een van de vijf werkgroepen wordt bedacht, aansluit bij wat er in de andere gebeurt.”

Waarom het fonds dit financiert

Fonds Fysieke Leefomgeving maakt de doorontwikkeling van de Beheersystematiek Wegverhardingen mede mogelijk. Voor Harry is de rol van het fonds glashelder. “Het fonds financiert geen losse projecten, maar kennis die breed toepasbaar is. De doorontwikkeling van de beheersystematiek is daar een goed voorbeeld van. Het is geen product voor één gemeente, maar een instrument dat het hele werkveld helpt.”

Volgens Harry wordt dat steeds belangrijker. Beheerders krijgen te maken met uiteenlopende opgaven in dezelfde openbare ruimte, terwijl budgetten, capaciteit en ruimte onder druk staan. Juist dan is het belangrijk om keuzes voor onderhoud en vervanging goed te kunnen onderbouwen en uit te leggen. De beheersystematieken helpen daarbij.

Het gaat daarbij nadrukkelijk niet om een papieren exercitie. De systematiek moet beheerders helpen om een goed onderbouwde planning te maken en die ook uit te leggen. “Je kunt daarmee veel inzichtelijk maken, zoals de staat van de weg, wat er nodig is om deze te onderhouden, wat dat kost het en welke risico’s er zijn als die stappen niet worden doorlopen. Dat is de waarde van dit instrument.”

Dat sluit aan bij de koers van het fonds: bijdragen aan kennis die in de praktijk toepasbaar is. De doorontwikkeling van de beheersystematiek is daar volgens Harry een goed voorbeeld van: praktisch, onderbouwd en gericht op de dagelijkse praktijk van beheerders.

Harry Prinsen

Vijf werkgroepen, één systematiek

De doorontwikkeling is verdeeld over vijf werkgroepen. Elke groep werkt aan een ander onderdeel. De eerste richt zich op het proces van wegbeheer: hoe kom je van areaalgegevens en conditiemetingen tot een onderbouwde planning? De tweede werkt aan visuele inspecties en nieuwe inwintechnieken: hoe leg je met moderne meetmethoden en beelden de staat van een weg nauwkeuriger vast?

De derde werkgroep werkt aan het ‘rekenhart’. Daar komen de gegevens samen en worden ze vertaald naar concrete maatregelen en kostenramingen. “Dat is echt het kloppend hart van de systematiek”, zegt Harry. “Conditiegegevens worden daar volgens vaste rekenregels vertaald naar een basisplanning en -begroting. De uitkomst laat zien welke onderhoudsmaatregelen technisch in beeld zijn, wanneer deze aan de orde komen en welke kosten daarbij horen.”

De vierde werkgroep werkt aan de MeerJaren OpgavePlanning (MJOP). Daarmee brengt de beheerder de technische onderhoudsmaatregelen en beheeropgave voor meerdere jaren in beeld. Dat is een belangrijke basis voor prioritering, budgettering en integrale afstemming met andere opgaven in de openbare ruimte. De vijfde richt zich op dataficatie en softwaretoepassing. De systematiek moet digitaal beschikbaar komen, zodat gemeenten en provincies ermee kunnen werken en gegevens kunnen koppelen aan hun eigen beheersystemen.

Niet drie talen spreken

De Leidraad beheersystematiek wegverhardingen staat niet op zichzelf. Het is een van de drie leidraden die CROW ontwikkelt, naast de Leidraden groen en civiele kunstwerken. Samen moeten die ervoor zorgen dat beheerders verschillende onderdelen van de openbare ruimte meer als één geheel kunnen bekijken.

Dat is volgens Harry een belangrijke meerwaarde. Beheerders van wegen, groen en kunstwerken werken nu nog vaak met hun eigen systematiek en begrippen. “Door die werelden bij elkaar te brengen, kun je veel beter afwegen waar je je geld en capaciteit aan besteedt.”

Harry verwijst daarbij naar het interview met Balder Ketelaars, die vanuit CROW werkt aan de Leidraad beheersystematiek groen. “Balder en ik zitten in hetzelfde team. Hij richt zich op groen, ik op wegverhardingen, en er is ook nog een lijn voor civiele kunstwerken. Alle drie de systematieken moeten uiteindelijk op elkaar aansluiten, zodat beheerders niet drie verschillende talen hoeven te spreken.”

Hij vervolgt: “Uiteindelijk beheer je één openbare ruimte. Dan wil je ook vanuit één aanpak kunnen kijken naar wegen, groen en kunstwerken. Alleen zo kun je goed afwegen waar je geld, tijd en capaciteit inzet.”

De meerwaarde wordt zichtbaar zodra verschillende opgaven samenkomen. Als een straat toch open moet, kun je bijvoorbeeld meteen kijken of er ook maatregelen nodig zijn vanuit klimaatadaptatie en of er ruimte is voor groen. “Dat klinkt simpel, maar dat gebeurt nog te weinig. Door de systematieken op elkaar af te stemmen, wordt dat veel makkelijker.”

Van inspanning naar inzicht

Tijdens de kennismiddag in september kwam ook de mogelijke toepassing van uniforme wegconditie-indices (WCI’s) aan bod. Onderzocht wordt of gegevens uit visuele inspecties en nieuwe inwintechnieken kunnen worden vertaald naar vergelijkbare conditie-informatie per schadekenmerk. Dat kan in de toekomst helpen om verschillende databronnen beter met elkaar te verbinden en de ontwikkeling van de wegconditie beter te volgen.

“De kans zit in het beter benutten en verbinden van de beschikbare data”, zegt Harry. 

Harry Prinsen

“De visuele inspectie blijft een belangrijke basis en nieuwe inwintechnieken kunnen daar steeds meer informatie aan toevoegen. Als we die informatie betrouwbaar en op een vergelijkbare manier kunnen gebruiken, kunnen beheerders hun keuzes nog beter onderbouwen en uitleggen.”

Juist dat gesprek is belangrijk. Een beheerder moet niet alleen weten wat er technisch aan een weg moet gebeuren, maar ook kunnen onderbouwen welke keuzes daarbij horen. De systematiek helpt om die afweging inzichtelijk te maken.

Harry zag tijdens de kennismiddag ook hoe belangrijk de verbinding tussen de werkgroepen is. De deelnemers presenteerden niet alleen hun eigen onderdeel, maar gingen ook met andere werkgroepen in gesprek. “Je kunt nog zo goed zijn in je eigen specialisme, maar als je niet weet wat er in een andere werkgroep gebeurt, mis je de samenhang.”

Werken aan iets dat blijft

De Leidraad beheersystematiek wegverhardingen wordt naar verwachting in de eerste helft van 2027 opgeleverd. Tot die tijd werken de werkgroepen verder aan de uitwerking. Voor Harry is de oplevering niet het eindpunt.

“Wat ik hoop, is dat er een community of practice ontstaat rondom deze systematiek”, zegt hij. “Dus dat beheerders niet alleen het instrument gebruiken, maar ook ervaringen met elkaar uitwisselen. Ik merk tijdens de werkgroepen hoeveel mensen van elkaar kunnen leren. De interactie is heel waardevol. Dat zou je veel breder moeten trekken.”

Hij pauzeert even. “Ik zie het als mijn taak om dat mogelijk te maken. Niet door zelf alles te bedenken, maar door de juiste mensen bij elkaar te brengen en de samenhang te bewaken. Uiteindelijk gaat het erom dat de beheerder op straat ermee werkt. Dat is mijn kompas.”

Over Harry Prinsen

Harry Prinsen is programmamanager van Fonds Fysieke Leefomgeving en kenniswerker bij CROW. In die rol begeleidt hij de doorontwikkeling van de Leidraad beheersystematiek wegverhardingen. Hij is verantwoordelijk voor de samenhang tussen de vijf werkgroepen en de afstemming met de andere leidraden binnen het programma. Harry heeft jarenlange ervaring in assetmanagement en beheer van de openbare ruimte en is gefascineerd door de vraag hoe je kennis zo maakt dat beheerders er echt iets aan hebben.